Khởi nghiệp hay điều hành một doanh nghiệp chưa bao giờ là một con đường bằng phẳng. Phía sau những cột mốc doanh thu hay những cái bắt tay chiến lược trên báo chí là vô vàn những đêm trăn trở của người đứng đầu. Đối mặt với hàng loạt lựa chọn sinh tồn mỗi ngày, Huân Ca cũng như bao nhà sáng lập khác, luôn phải sống chung với một câu hỏi đau đáu nhưng hiếm khi có câu trả lời tức thì: “Liệu mình có đang thực sự đi đúng hướng?”.
Câu hỏi lặp lại mỗi khi ra quyết định lớn
Ở vị trí lãnh đạo, áp lực lớn nhất không nằm ở khối lượng công việc mà nằm ở sự cô đơn khi đứng trước những bước ngoặt chiến lược. Dù là lúc công ty chuẩn bị chuyển hướng sản phẩm, rót ngân sách lớn cho chiến dịch mới hay đơn giản là tái cấu trúc bộ máy vận hành. Lúc này mọi ánh mắt trong tổ chức đều dồn về phía người đứng đầu. Và đó cũng là thời điểm cảm giác nghi ngờ bản thân xuất hiện rõ nét nhất.
Trạng thái tâm lý này hoàn toàn thực tế và không hề dễ chịu. Bởi lẽ, không có cuốn sách hay người cố vấn nào có thể đảm bảo 100% rằng quyết định bạn sắp đưa ra là chính xác tuyệt đối. Mỗi lựa chọn lớn đều đi kèm với rủi ro và chi phí cơ hội. Việc liên tục đặt câu hỏi về hướng đi không phải là sự yếu đuối, mà là biểu hiện của một tư duy quản trị tỉnh táo, giúp nhà điều hành không bị sa lầy vào sự tự mãn hay ảo tưởng về sự tăng trưởng.
Những chỉ số dùng để tự kiểm chứng
Trong quá trình vận hành doanh nghiệp, để không rơi vào cái bẫy của sự cảm tính hay hoang mang vô định, Huân Ca lựa chọn phương pháp quản trị dựa trên các chỉ số kiểm chứng thực tế. Huân Ca cho biết khi chưa thể khẳng định tương lai xa, hãy nhìn vào những tín hiệu định lượng ngay trước mắt để đánh giá sức khỏe của hướng đi:
- Phản hồi thực tế từ khách hàng: Sự hài lòng và tỷ lệ quay lại của người dùng là thước đo trung thực nhất. Khách hàng có sẵn sàng chi trả cho sản phẩm không? Họ phản hồi ra sao khi dịch vụ gặp sự cố? Nếu người dùng thực sự nhận được giá trị và sẵn sàng giới thiệu sản phẩm, đó là dấu hiệu cho thấy doanh nghiệp đang đi đúng quỹ đạo.
- Các chỉ số vận hành cốt lõi: Báo cáo tài chính không biết nói dối. Dòng tiền vận hành, chi phí chuyển đổi khách hàng, giá trị vòng đời khách hàng hay tốc độ đốt tiền… đều là những hồi chuông cảnh báo giúp founder biết chính xác mình đang tiến lên hay đang đi lùi.
- Mức độ gắn kết và phản ứng của đội ngũ: Tinh thần của nhân sự nội bộ là tấm gương phản chiếu niềm tin vào chiến lược của lãnh đạo. Một hướng đi đúng sẽ tạo ra động lực, sự chủ động và tinh thần trách nhiệm trong tập thể. Ngược lại, nếu đội ngũ hoang mang, mất phương hướng và làm việc trong sự đối phó, nhà điều hành bắt buộc phải dừng lại để rà soát.
Khi dữ liệu và trực giác mâu thuẫn nhau
Trong thực tế điều hành, con số báo cáo và cảm nhận cá nhân rất dễ chênh nhau. Có những thị trường báo cáo tăng trưởng 25 – 30%/năm nhưng trực giác lại báo động rủi ro. Ngược lại, có dự án dữ liệu dự báo thất bại tới 70% nhưng xu hướng lại thôi thúc dấn thân.
Trước sự mâu thuẫn này, cách xử lý tốt nhất không phải là bác bỏ bên nào, bởi trực giác chính là sự nhạy bén được đúc kết qua nhiều năm chinh chiến.
“Dữ liệu cho biết điều đã xảy ra trong quá khứ, còn trực giác cảm nhận những gì sắp đến ở tương lai. Đừng bắt chúng triệt tiêu nhau, hãy dùng trực giác để đặt câu hỏi và dùng dữ liệu thực nghiệm để tìm lời giải” – Huân Ca cho biết.
Áp dụng nguyên lý đó, chiến lược tối ưu là sử dụng trực giác để phát hiện rủi ro hoặc cơ hội. Tuy nhiên bắt buộc phải kiểm chứng bằng các mô hình thử nghiệm nhỏ với ngân sách giới hạn dưới 5 – 10% tổng tài nguyên trước khi quyết định xuống tiền quy mô lớn. Việc cân bằng giữa sự tỉnh táo của con số và sự nhạy bén của trực giác giúp doanh nghiệp duy trì ranh giới an toàn tài chính, đồng thời không bỏ lỡ những cơ hội bứt phá mang tính bước ngoặt.
Sống chung với sự không chắc chắn
Không có một công thức cố định nào để khẳng định chắc chắn 100% một hướng đi là hoàn toàn đúng đắn ngay từ đầu. Khởi nghiệp là một hành trình liên tục thử nghiệm, sai số và sửa chữa. Và cuối cùng, bản lĩnh thực sự của một nhà điều hành không nằm ở việc luôn ra quyết định đúng mà nằm ở khả năng chấp nhận sự bất định, dũng cảm đối diện với kết quả và linh hoạt điều chỉnh chiến lược ngay khi nhận thấy tín hiệu lệch hướng.
Xem thêm:
Giấc Mơ Một Hệ Sinh Thái Số Việt Đủ Sức Cạnh Tranh Toàn Cầu
